ابعاد فن آوری اطلاعات به صورت زير تعريف مي شود: (محمديان روشن 1389، ص 22)

  • سخت افزار[1]سخت افزار اصطلاحي است که در مورد اجزاي فيزيکي يک سيستم رايانه اي به کار مي رود. يک سيستم رايانه شامل سه بخش اصلي: واحد پردازنده مرکزي، ابزار ورودي و خروجي وحافظه است.
  • نرم افزار- مجموعه برنامه هاي است که اجزاي فيزيکي رايانه اي را فعال مي سازد و به دو گروه نرم افزارهاي سيستمی و کاربردي تفکيک مي شود. نرم افزار سيستمي، عمليات رايانه را هماهنگ مي کند و نرم افزار[2] کاربردي براي حل مسائل خاص طراحي مي شود.
  • پايگاه اطلاعات[3] به مجموعه اي از داده هاي مورد استفاده در يک برنامه کاربردي، خواه يک فايل يا چند فايل را گويند که با هم در ارتباط هستند و تغيير يک فايل از پايگاه اطلاعاتي ممکن است باعث سلسله تغييراتي در ديگر فايل ها شود.
  • فن آوری ذخيره[4] شامل رسانه اي فيزيکي مانند ديسک[5] هاي نوري، نوارهاي مغناطيسي براي ذخيره داده ها و نيز نرم افزاري که سازماندهي داده ها را در اين زمينه رسانه ها مديريت کند (لاودن 1380، ص 10).
  • تجارت الکترونيک[6]تغييراتي که از نظر استفاده از رايانه ها، سيستم هاي اطلاعاتي و اينترنت در سازمان ها به وجود آمده است روش هايي را براي بازرگاني الکترونيک در داخل و خارج سازمان به وجود آورده است. اينترنت نيز به طور روزافزوني فن آوری مورد نياز براي چنين تغييراتي را در اختيار مي گذارد (لاودن، 1380، ص 10).
  • شبکه ها[7] شبکه هاي کامپيوتري براي به اشتراک گذاشتن اطلاعات به کار مي روند. شبکه يک سيستم ارتباطي بين کامپيوترها و وسايل جانبي از قبيل کامپيوترها، چاپگرها،فاکس ها، مودم ها و غيره در جهت به اشتراک گذاشتن اطلاعات است. از مزاياي شبکه اي کامپيوتري مي توان به موارد زير اشاره نمود:

– به اشتراک گذاشتن منابع[8]: اين منابع شامل اطلاعات، چاپگرها، ‌ديسک گردان ها و غيره است.

– قابل اعتماد بودن[9]: امکان نگهداري اطلاعات در کامپيوترهاي متعدد وجود دارد لذا چنان چه يکي از کامپيوترها از کار بيفتد مي توان اطلاعات را از کامپيوترهاي ديگر پيدا کرد.

– هزينه[10]: در شبکه ها معمولا از کامپيوترهاي ساده تر و ارزان تر استفاده مي شود زيرا اکثر وظايف ذخيره و پردازش اطلاعات به عهده کامپيوتر مرکزي است. اين کامپيوترها از ابرکامپيوتر ها خيلي ارزان ترند در نتيجه مراکزي که از شبکه هاي کامپيوتري استفاده مي کنند هزينه کمتري نيز دارند.

– ارتباطات[11]: شبکه، امکان ايجاد ارتباط بين کاربران را در نقاط مختلف با سيستم ها و روش هاي مختلف اطلاع رساني فراهم مي سازد. اين ارتباط مي تواند تبادل يک پيام يا تعدادي فايل باشند (جهانگيري، 1386، ص 8).

  • داده[12] داده حقايق خام يا حقايق بي معني است که وقتي به صورت نماد نوشته شوند به داده تبديل مي شود. داده يا نماد مي توانند اعداد،‌آمار يا صفات خاص افراد، مکان ها، رويدادها و غيره باشند. اين اقدام داده ها در وضعيتي پردازش شده يا پالايش نشده ارايه مي شوند وتا زماني که پاره پاره باشند فايده اي ندارند (خادمي، 1383، ص 14). در تعريفي ديگر داده ها علایمي هستند که بعضي اشياء، شرايط و يا موقعيت ها راتشريح مي کنند. داده ها مجموعه اي از حقايق بنيادي درباره ي يک شخص، چيز و يا عمل مي باشند. اين شامل موضوعاتي از قبيل تاريخ، اندازه، کميت، شرح، تعداد، نرخ، نام و يا محل مي باشد. سيستم هاي مديريت داده، با به دست آوردن، نگهداري، اصلاح وترکيب اين داده ها در شکل هاي مختلف توليد اطلاعات مي کنند (بهشتيان، 1378، ص 103).
  • اطلاعات[13] اطلاعات عبارت است از تحريک ابتدايي رفتار به صورت مجموعه اي از علائم، داده ها، شامل علائم و تحريک تجاربي است که مناسب رفتار در زمان داده شد نيستند (بهشتيان، 1378، ص89).اطلاعات به معناي نتيجه پردازش داده ها تلقي مي شود. معناي توسعه يافته اين تعريف، تبديل داده به شکل سودمند يا مفيد براي افراد در حل مسايل وتصميم گيري است. در اين صورت اطلاعات، اتصال عناصر يک مسأله باعلايم ذخيره شده در ذهن و يا علايم محيط است. اطلاعات مي تواند نااطميناني در مورد يک مسأله يا يک محيط را کاهش دهد (خادمي 1386،ص 15).
  • دانش[14]دانش به داده است نه اطلاعات،‌ هر چند که به هر دوي آن ها مربوط مي شود و از نظر مراتب با هم فرق دارند. دانش ترکيب سازمان يافته از داده هاست که با مجموعه اي از قواعد، رويه ها و عمليات آموخته شده از طريق تجربه و تمرين درون سازي شده است. بنابراين دانش را ادراک يا شناختن از محيط که از طريق مطالعه، تحقيق، مشاهده و تجربه به دست مي آيد تعريف کرده اند. دانش تلفيق تفکر با اطلاعات است و در واقع تغيير مرزي از اطلاعات بر پايه تجربيات، مهارت ها وتوانمندي هاي[15] شخصي است (خادمي، 1386، ص 15).

باید توجه داشت داده چيزي است که براي تصميم گيري، محاسبه و يا اندازه گيري مورد استفاده قرار مي گيرد. براي مثال داده ممکن است تعداد ساعات کارکرد هر يک از کارکنان شرکت باشد. وقتي اين داده پردازش شد، مي توان به اطلاعات تبديل کرد (بهشتيان، 1378 ص 32). اطلاعات اثر رفتاري دارد در حالي که داده ها چنين نيستند. اين مطلب يا به علت شکل آن هاست و يا به علت موقعيت نسبي آن ها، نسبت به استفاده کننده بالقوه در يک زمان خاص(بهشتيان، 1378، ص 103). همچنین ماتسيچ[16] عقيده دارد که اطلاعات نبايد با دانش مساوي پنداشته شوداگر اين کار صورت گيرد مانند اين است که حاکم و مردمي که اين حکومت را به وي ارزاني داشته اند يکسان فرض شوند. اگر چه دانش بر پايه اطلاعات مربوط تکيه دارد، اما دانش يک عنصر آفريننده دارد که اطلاعات فاقد آن است. مکلوب[17] نيز مي گويد محتواي اطلاعات به دست آمده، ممکن است همان باشد که ما از آن به عنوان نتيجه یاد مي کنيم او ادامه مي دهد که با توجه به محتوا همه اطلاعات دانش است، در حالي که همه دانش اطلاعات نيست.به طور کلي، اطلاعات را      مي گيرند، در حالي که دانش را مي توان با تفکر کسب کرد (خادمي، 86، ص 16).

[1] .Hard War

[2] .Soft War

[3] .Databas

[4] .Storage Technology

[5] Disk

[6] .Ecommerce

[7] .Networks

[8] .Resource sharing

[9] .Reliability

[10]. Costs

[11]. Communications

[12]. Cata

[13] .Information

[14]. Knowledge

[15].Capabilities

[16] Matsich

[17] Makloub