دانلود پایان نامه

مدل اجرائي براي توسعه ICT روستايي

توسعه ICT و بهره برداري از آن در روستاها از اهداف تعين شده MDG مي باشد. اتصال تمام نقاطي كه بشر بصورت اجتماعي در آن زندگي ميكند به شبكه ارتباطي از اهدافي است كه براي سال 2015 ميلادي يعني كمتر از 4 سال ديگر پيش بيني شده است. براين اساس كشورهاي مختلف براي اتصال كوچكترين نقاط زندگي يعني روستاها نسبت به طراحي و اجراي برنامه اي توسعه ICT اقدام نموده اند. در ايران نيز برنامه اتصال روستا ها به شبكه تحت عنوان طرح ICT روستائي به اجرا گذاشته شده است.(بهرامپور؛1383؛22)

در اين تحقیق ابتدا وضعيت توسعه ICT و و زيرساخت هاي آن و تاثير آن در توسعه روستاها بررسي ميشود. سپس به منظور مطالعه تطبيقي چند مدل توسعه ICT روستايي ارائه شده براي كشورهاي در حال توسعه و مولفه هاي موثر آنها مرور ميگردد.

ايجاد مراكز پشتيباني متمركز در هر منطقه با رويكرد پشتيباني فني و كارآفريني در دفاتر و برنامه ريزي براي ارائه خدمات الكترونيكي دستگاه هاي اجرائي در دفاتر از طريق اينترنت، تلفن ثابت و همراه از جمله مواردي است كه  منظور شده اند.

از سال 2005 ميلادي يك دوره 10 ساله تا 2015 ميلادي براي رسيدن به اهداف MDG[1] توسط اتحاديه جهاني مخابرات[2] (ITU)، و سازمانهاي بين المللي ديگري براي توسعه ICT در زمينه هاي مختلف برنامه ريزي شد. اين برنامه در اجلاسهاي سالانه با همكاري سازمانها و اتحاديه هاي بين المللي شامل اتحاديه جهاني مخابرات، سازمان علمي ، فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد[3] (UNESCO) ، آنكتاد[4] (UNCTAD) و برنامه توسعه سازمان ملل[5] (UNDP) پيگيري ميشود. در حقيقت اين اهداف در دو گردهمائي سران اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي يا WSIS [6] ، ابتدا در سال 2003 ميلادي كه كنفرانس سران كشورها در ژنو و به دنبال آن در سال 2005 ميلادي در تونس برگزار گرديد، در 11 خط عمل مورد تصويب كشورهاي عضو از جمله ايران قرار گرفته است. از مهمترين اين خطوط عمل خط عمل C2 در خصوص توسعه زير ساخت هاي ارتباطي و اطلاعاتي، C3 دسترسي به دانش و اطلاعات ، C5 ايجاد اطمينان و امنيت در استفاده از ICT ، C7 توسعه دولت الكترونيكي یا Egov و C11 توسعه همكاري هاي منطقه اي و جهاني است. يكي از زمينه هاي اصلي در تمام موارد فوق دسترسي تمام نقاط و افراد به شبكه هاي ارتباطي و فراهم نمودن خدمات سطح بالاتر براي ايشان ميباشد. به همين دليل كشورهاي مختلف براي توسعه شبكه ارتباطي و ارائه خدمات در روستاها براساس برنامه اقدام نموده اند. تعريف مدلهاي مناسب توسعه با توجه به شرايط بومي و امكانات موجود و فعاليتهاي انجام شده در هر كشور از جمله نيازهاي اساسي توسعه است.

 2-12 مدل هاي ارائه شده براي روستايي ICT  

مدل هاي متفاوتي براي پياده سازي ICT و ارائه خدمات ناشي از آن در روستاها ارائه شده است. در تمام اين مدل ها عواملي از قبيل ميزان هزينه پياده سازي، سود و ميزان گسترش و تاثير گذاري آن را در نظر گرفته اند. در اين قسمت برخي از اين مدل ها بررسي شده و سعي ميشود مولفه هاي مهم آنها استخراج گردد تا در مدل پيشنهادي براي ايران لحاظ شود. البته بايد توجه نمود كه در مدل پيشنهادي، دو موضوع مهم دنبال مي گردد. يكي لحاظ نمودن مولفه هاي برجسته مدل هاي بررسي شده و مطالعه تطبيقي كه براساس آنها ارائه مي شود و ديگري برخورداري مدل پيشنهادي از مولفه هاي ناشي از وضعيت موجود در مورد توسعه ICT روستائي يعني آنچه تا كنون در اين زمينه انجام شده است.

    یكي از اولويت هاي اساسي در فرآيند برنامه ريزي توسعه روستايي توجه به فناوري اطلاعات و ارتباطات است. اين فناوري با ايجاد جهش در انتقال اطلاعات و ارتباطات مي تواند روستاها را از انزوا خارج ساخته و با از بين بردن مرزهاي سنتي نقش موثري در توسعه روستايي داشته باشد. اگر به مسائل و مشكلات موجود در روستاها در فرآيند توسعه روستايي توجه كنيم، ملاحظه خواهيم كرد كه بسياري از اين مشكلات به طور مستقيم و غيرمستقيم ريشه در فقدان و يا ضعف ارتباطات و اطلاعات دارد. (مقصودی؛1388؛17)

    تاكنون در بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه مزاياي استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات به اثبات رسيده است. چرا كه اين فناوري مي تواند با كاهش فاصله زندگي شهري و روستايي نقش موثري در تعادل و توازن شهر و روستا و نيز يكپارچگي شهر و روستا داشته باشد. در برخي كشورها، فناوري اطلاعات نقش موثري در مهاجرت معكوس جمعيت از شهرها به روستاها داشته است. زمينه هاي كاربرد  فناوری اطلاعات در نواحي روستايي بسيار متنوع و گسترده است.

    روستاهاي که به دليل جمعيت كم و پراكنده، آستانه جمعيتي لازم را براي برخورداري از بسياري امكانات و خدمات ندارند و همين موضوع باعث محروميت آنها در برخي از زمينه ها گرديده است. در حاليكه با توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات، روستاييان مي توانند در روستاي خود و بدون مراجعه به شهر و بدون صرف هزينه و زمان از اين خدمت برخوردار شوند. خدمات  اداري، خدمات تجاري، خدمات بانكي، خدمات بهداشتي- درماني و خدمات آموزشي از جمله اين موارد است. براي مثال، در حال حاضر بسياري از روستاها به دليل جمعيت كم فاقد مدارس راهنمايي و متوسطه هستند، و در برخي از روستاها به دليل كاهش جمعيت (و در نتيجه كاهش جمعيت دانش آموز) مدارس موجود برچيده مي شوند. با توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات و آموزش مجازي ضمن اينكه مي توان دانش آموزان را از آموز راهنمايي و متوسطه بهره‌مند كرد، با ايجاد رونق در روستاها و كاهش فاصله زندگي شهري و روستايي، مي‌توان مهاجرتها را تعديل و زمينه افزايش جمعيت را در روستاها فراهم نمود. اين موضوع را در مورد آموزشهاي دانشگاهي (دانشگاهي مجازي) نيز صادق است.

    يكي از ديگر از مسائل مهم روستاهاي استان سمنان، پايين بودن بهره‌وري در توليد محصولات كشاورزي است. اين مسئله بيشتر ناشي از ضعف دانش و آگاهي كشاورزان و نداشتن نظام ترويجي مناسب است. با توجه تعدد و پراكندگي روستاهاي كشور و مسائل مربوط به ترويج كشاورزي، فناوري اطلاعات و ارتباطات مي تواند ترويج كشاورزي و انتقال دانش و فنون به كشاورزان و بهره برداران را بسيار تسهيل نموده و نقش موثري در ارتقاي بهره‌وري و افزايش توليد و درآمد كشاورزان داشته باشد.

    در زمينه توسعه فرهنگي، يكي از مشكلات روستاها نداشتن دسترسي لازم به محصولات فرهنگي از جمله كتاب، نشريات، فيلم، مطبوعات و ساير مواد فرهنگي است. توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات مي تواند دسترسي روستاييان را به اين محصولات بسيار تسهيل نمايد و نقش موثري در توسعه فرهنگي و ارتقاي آگاهي هاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي آنها داشته باشد.

    بازاريابي محصولات كشاورزي و صنايع دستي و كاهش نقش واسطه ها در اين زمينه از جمله چالشهاي موجود در زمينه توسعه اقتصادي و افزايش درآمد روستاييان محسوب مي‌شود. از طريق فناوري اطلاعات و ارتباطات مي توان به بازاريابي محصولات كشاورزي و صنايع دستي كمك نمود و نيز با كاهش نقش واسطه ها مي توان درآمد توليد كنندگان را افزايش داد و زمينه حمايت از مصرف كنندگان را فراهم ساخت.

توسعه گردشگري روستايي مي تواند فرصت هاي جديدي براي اشتغال و درآمد روستاييان ايجاد كند. ضعف اطلاع رساني يكي از مهمترين مشكلات در اين فرايند محسوب مي شود. با معرفي جاذبه هاي گردشگري روستاها از طريق اينترنت مي توان به توسعه گردشگري روستايي و تامين خدمات مورد نياز گردشگران كمك نمود.

    با وجود اهميت فناوري اطلاعات و ارتباطات در توسعه روستايي، و وجود تجربه هاي موفق در اين زمينه در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه و حتي تجربه هاي موردي در داخل كشور، تاكنون حتي در زمينه توسعه تلفن ثابت و همراه نيز توجه لازم به اين موضوع نشده است. البته هر چند تنگناهايي در اين زمينه وجود دارد، ولي با برنامه ريزي و هماهنگي سازمانها و نهادهاي مسئول در اين زمينه و با بهره گيري از تجربيات جهاني مي توان به توسعه فناوري اطلاعات و اطلاعات در نواحي روستايي كمك نمود.

[1]– Millennium Development Goals

[2]– International Telecommunication Union

4– United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization

[4]– United Nations Conference on Trade and Development

[5]– United Nations Development Programmer

[6]– World Summit of Information Society

دانلود پایان نامه