پیامد های اقتصادی گردشگری/پایان نامه سازمان گردشگري و پویایی اشتغال

ژانویه 11, 2019 Off By 92

 اثرات و پیامد های اقتصادی

هدف از توسعه گردشگری، چه در سطح بین الملل و چه در سطح ملی، امکان توسعه اقتصادی و اجتماعی نواحی مقصد است. به همین دلیل، اکثر کشور­های جهان به اهمیت گردشگری در اقتصاد جهانی از نظر نقش آن در در­آمد و اشتغال توجه کرده اند (رضوانی، 1387، ص 90 ).

در اكثر ارزيابي­‌هاي به عمل آمده از توسعه گردشگري در جهان سوم تأثيرات اقتصادي مهمتر از ملاحظات ديگر است (افتخاري و صالحي امين؛ 1387ص:62).

در حقيقت توريسم به عنوان يك عامل اقتصادي عمده و بسيار مؤثر در سال­هاي اخير مورد توجه فراوان قرار گرفته و بدين علت سعي مي­‌شود كه حتي‌الامكان از عوامل مؤثر در كاهش جريان گردشگري جلو­گيري به عمل آمده و امكانات لازم جهت رشد و توسعه آن فرآهم شود (رضواني، 1374، ص6 )

باتلر (2001) با بررسي مطالعات و تحقيقات مختلف در زمينه تأثير توريسم بر سكونت گاه­هاي روستايي در كشورهاي در حال توسعه معتقد است كه همه تحقيقات بررسي شده نشان داده‌اند كه توريسم «منافع اقتصادي گسترده براي روستاييان» در جوامع روستايي ايجاد كره است، اگر چه در اين تحقيقات ميزان منافع حاصله از توريسم بسيار متفاوت بيان گرديده است (مهدوي، 1382 ص، 65).

گردشگری روستایی به شیوه های مختلف زیر، منبعی سنتی و یا نوین درآمدی برای جوامع روستایی است و آثار مثبت اقتصادی زیر را می تواند به همراه داشته باشد:

  • با توسعه کسب و کار گردشگری، مشاغل جدیدی در رابطه با تأمین اقامت، غذا، خرده فروشی، حمل و نقل و سرگرمی به وجود می آید؛
  • ایجاد فرصت های شغلی در فعالیت های خدماتی؛
  • متنوع شدن اقتصاد محلی؛
  • حماایت از کسب و کار و خدمات موجود در نواحی روستایی؛
  • جذب کسب و کار های جدید به نواحی روستایی (رضوانی، 1387، ص 92)؛ و
  • کاهش فقر و محرومیت روستائیان؛
  • افزایش سرمایه گذاری و توسعه زیر بناهای اقتصادی( شارپلی، 1380، ص 41)؛

گر چه بطور کلی اثرات مثبت اقتصادی گردشگری مورد تأیید است، ولی بسیاری از پژوهشگران معتقدند که گردشگری بطور معمول هزینه های اقتصادی جامعهء میزبان نظیر افزایش قیمت کالا و خدمات، افزایش کاذب قیمت زمین، افزایش هزینهء زندگی، برگشت کم سرمایه، فصلی بودن فرصتهای شغلی، جابجایی در اشتغال افراد بومی و منسوخ شدن برخی فعالیت های مرسوم مانند کشاورزی و ماهیگیری در نواحی روستایی را موجب می شود (رضوانی، 1387، ص 91 و 92 ).

همچنين شارپلي (1997) در مورد اثرات منفي اقتصادي توريسم بر جوامع روستايي معتقد است كه اگر چه توريسم باعث توزيع درآمد و فرصت‌هاي شغلي مي‌شود ولي اين منافع مي‌بايد مضرات هزينه‌هاي بالقوه اقتصادي را تعادل ببخشد. اثرات منفي اقتصادي توريسم در نواحي روستايي موارد زير را شامل مي‌شود:

  • جريان هاي خارجي برخي از منافع اقتصادي را از مناطق روستايي خارج مي‌كنند.
  • توزيع درآمد و يا اندازه و سطح توسعه توريسم منجر به ايجاد شكاف بين جوامع روستايي مي‌شود؛
  • نخبگان محلي منافع اقتصادي اصلي رابدست مي‌آورند (مهدوي، 1382، ص 69).

2-2-8- اثرات و پیامد های اجتماعی و فرهنگی

اثرات اجتماعی و فرهنگی گردشگری شیوه هایی هستند که در آن گردشگری تغییراتی را در نظام ارزشی، رفتار افراد، روابط خانواده ها، سبک زندگی جمعی، مراسم سنتی و سازمان­های اجتماعی ایجاد می­کند.

گردشگران در مدت اقامت در مقصد­های گردشگری با ساکنان محلی ارتباط و تماس برقرار می­کنند و نتیجه حاصل از روابط متقابل آنها در کیفیت زندگی، نظام ارزشی، تقسیم کار، روابط خانوادگی، گرایش­ها، الگو­های رفتاری، آداب و سنت­های جامعهء­میزبان، تغییراتی را به وجود می­آورد.

در صورت وجود تفاوتهای زیاد فرهنگی و اقتصادی بین گردشگران  ساکنین محلی، این تغییرات آشکار­تر و با اهمیت­تر خواهد بود.

پیامد اصلی روابط متقابل گردشگران میزبان، اثر الگو برداری است، وقتی که رفتار افراد میزبان، به تقلید از گردشگران تغییر می­کند، تغییر در کاربرد زبان، رشد مصرف الکل، جرم و جنایت، مفاسد اجتماعی و تغییر شکل الگو­های مادی وغیر مادی فرهنگ محلی از دیگر این موارد است (رضوانی، 1387، صص 93 و 94).

از جمله منافع اجتماعی و فرهنگی گردشگر در حوزه میزبان عبارتند از: افزایش فرصت­های شغلی،ارتقاء و بهبود سطح تسهیلات فراغتی، ارتقاء کیفیت و توسعه زیرساخت­ها و خدمات عمومی در جامعه؛(Lankford and Howard ,1994, 138 ; Choi,2003, 58)، تجدید حیات و توسعه هنرهای سنتی و صنایع­دستی، تبادل فرهنگی، افزایش سطح آگاهی­های مردم و توریستها نسبت به یکدیگر، خرسندی میزبان از آشنایی با افراد جدید، تصویر بهبود یافته جامعه(Liu et al 1987, 195)، بالا بردن حساسیت موضوع برای مسئولین و ترغیب آنان به برنامه­ریزی وتلاشی بیشتر در جهت مدیریت و سرمایه گذاری در این بخش، فعال شدن زنان در عرصه اجتماعی و اقتصادی، استقلال زودرس جوانان از خانواده، ایجاد تحرک اجتماعی و گسترش طبقه متوسط Tsartas, 1984 , 520))، تغییر بروی ساختار جمعیت( اندازه، تثبیت، رشد، هرم سنی و مهاجر پذیری(Milmen and Pizam 1988 , 191; Pearce 1989, 85 ;Tsartas,1984, 522) ، بهبود سطح استاندارد زندگی جامعه میزبان and Var 1986, 213) (Liu. (رهنمایی، فرهودی، قدمی، 1389).

به هر حال توسعه گردشگری روستایی می­تواند مجموعه­ای از منافع اجتماعی – فرهنگی را به شرح زیر برای جوامع روستایی به همراه داشته باشد:

  • تقویت و حمایت خدمات محلی؛
  • ایجاد امکانات فرهنگی و جاذبه­های جدید؛
  • افزایش روابط اجتماعی در جوامع دور­افتاده روستایی و ایجاد فرصت­های مبادله فرهنگی؛
  • ایجاد آگاهی بیشتر از فرهنگ­های محلی و هویت جوامع روستایی؛
  • نگه­داشت جمعیت در روستا؛