می 8, 2021

بررسی تاثیر اقلام تعهدی و اقلام نقدی در پیش بینی ورشکستگی شرکت ها در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی- قسمت ۱۸

بهرامفر و مهرانی
۱۳۸۴

 

 

بررسی رابطه بین نسبت­های نقدینگی سنتی و نسبت­های حاصل از صورت جریان وجوه نقد جهت ارزیابی تداوم فعالیت شرکت­ها

 

 

۱۳۷۶ تا ۱۳۸۰

 

 

شرکت‌های مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت

 

 

همبستگی بین متغیرها

 

 

نسبتهای نقدینگی، نسبتهای مخارج سرمایه، نسبت تحصیل سرمایه و نسبت سرمایه ­گذاری به تامین مالی

 

 

بین نسبت­های نقدینگی تعهدی و مخارج سرمایه­ای همبستگی معنی داری وجود ندارد و ارائه آنان در کنار یکدیگر تصویر روشن­تری از برقراری فرض تداوم فعالیت واحد تجاری ارائه می­دهد.

 

 

۴-۲- مبانی نقدی و تعهدی در حسابداری
حسابداری
۱-۴-۲- حسابداری بر مبنای نقدی چیست؟
در حسابداری نقدی (Cash basis) صـرفـاً معاملاتـی کـه در برگیرنده دریافت و پرداخت وجه نقد می‌باشند در دفاتر منعکس می‌گردند، بدون اینکه در طی دوره هیچ­گونه تلاشی برای ثبت صورتحساب‌ها یا مبالغ پرداخت نشده و مطالبات یا بدهی‌های شرکت صورت گیرد.
در این روش هـدف اولیه از تهیه صورت‌های مالـی، ارائـه اطلاعاتی درباره دریافت‌ها و پرداخت‌های وجه نقد سازمان، طی دوره مالی مورد نظر می‌باشد. این سیستم اغلب در سازمان‌های دولتی و واحدهایی که منابـع ورودی آنهـا در قالب بودجـه تخصیص یافته و عملاً تفاوتی نیز بین درآمدهای نقدی و تعهدی وجود ندارد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۲-۴-۲- حسابداری بر مبنای تعهدی چیست؟
در مبنای تعهدی (Accrual Basis) درآمدها در زمان انجام خدمات یا فروش کالا و هزینه‌ها نیز در زمان دریافت کالا یا خدمات و ایجـاد تعهـد در حساب‌ها منظور می‌شوند.
صورتحساب عملکرد بر مبنای تعهدی، موفقیت شرکت را در عملیات خود نشان می‌دهد لذا سود و زیان خالص در این مبنا، نتیجه ترکیب درآمدهای کسب شده (صرف نظر از وجوه نقد دریافتی) و هزینه‌های تحمیل شـده در طی دوره مالی (صرف نظر از وجوه نقد پرداختی) می‌باشد.
حسابداری تعهـدی اطلاعاتی در مورد دارائی‌ها و بدهی‌های یک سازمان و تغییـرات آن فراهم می‌آورد که با حسابداری دریافت و پرداخت وجه نقد به هیچ وجه قابل تأمین نمی‌باشد.
ایـن روش تعـداد بـی‌شمـاری از دارائـی‌هـا، بدهـی‌هـا، معامـلات و دیگـر رویـدادهـای مـؤثـر بر آنها را مـورد شناسائی قرار می‌دهد. نهایت کار حسابداری تعهـدی و ثمـره غایی آن امکان­ پذیر ساختن «سنجش عملکـرد سازمان‌ها، بنگـاه‌ها و مؤسسات تجـاری است» که ایـن کـار را با شناسائی و اندازه‌گیری آثـار مالـی عملیات و معاملات و رویـدادهـا در دوره تحقـق آنهـا بـه انجام می‌رساند.
۳-۴-۲- ارجحیت‌های روش حسابداری تعهدی بر روش نقدی

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

    •  قابلیـت اعتمـاد مطلوب­تـر اطلاعات؛

 

    •  برخـورداری از کارآیـی و کیفیت مناسبتـر و قابلیـت فهـم بهتـر؛

 

    •  انعکاس اطلاعات مرتبط  و مناسبتـر برای تصمیم‌گیـری‌های زمانـی؛

 

    • صورت‌های مالی تهیه شده قابلیـت مقایسـه بهتـری دارد و اطلاعات آن به حـدی شفاف است که تصمیم‌گیـری را برای کلـیـه  مسئولین و خصوصاً دست اندرکاران امور مالی و حسابداری سازمان روشن‌تـر و شفاف‌تـر می کند؛

 

    • کارآیی بیشتر عناصر حسابداری در صورت‌های مالی تهیه شده؛ و

 

  •  قابلیت مقایسه بهتر صورت‌های مالی تهیه شده.

 

فصل سوم
روش تحقیق

 

۱-۳- مقدمه

 

یکی از راه‌هایی که می‌توان با بهره گرفتن از آن به بهره­ گیری مناسب از فرصت‌های سرمایه ­گذاری و همچنین جلوگیری از به هدر رفتن منابع کمک کرد، پیش ­بینی درماندگی مالی یا ورشکستگی است. به این ترتیب که اولاً، با ارائه هشدارهای لازم می‌توان شرکت‌ها را نسبت به وقوع درماندگی مالی هوشیار کرد تا آن‌ ها باتوجه به این هشدارها دست به اقدامات مقتضی بزنند و دوم اینکه، سرمایه ­گذاران فرصت‌های مطلوب سرمایه ­گذاری را از فرصت‌های نامطلوب تشخیص داده، منابع­شان را در فرصت‌های مناسب سرمایه ­گذاری کنند.
پیش ­بینی درماندگی مالی شرکت‌ها، مدت‌هاست که به عنوان یکی از موضوعات مهم در حوزه مالی مطرح است. از آنجایی که در این مدل‌ها، متغیرهای وابسته (ملاک) از نوع طبقه‌ای (درمانده مالی یا سالم) هستند، با مسأله‌ای از نوع دسته­بندی روبرو هستیم. بنابراین، واضح است در چنین مطالعاتی از مدل‌های آماری مانند: تحلیل ممیز چندگانه، تحلیل لوجیت و تحلیل پروبیت استفاده می‌شود. هر چند که اعتبار و اثربخشی این روش‌های آماری سنتی به برخی فرضیات محدودکننده هم­چون خطی بودن (در مدل تحلیل ممیز چندگانه)، نرمال بودن، مستقل بودن متغیرهای پیش ­بینی از هم و وجود یک ساختار تابعی از پیش تعریف شده بستگی زیادی دارد، این روش‌های سنتی هنگامی می‌توانند مسائل را به خوبی حل کنند که تمامی یا بیشتر این فرضیات برآورده شوند. مطالعات اخیر در زمینه شبکه‌های عصبی مصنوعی نشان می‌دهد که این شبکه به علت ویژگی‌های غیرخطی، ناپارامتریک و یادگیری تطبیقی که دارند، ابزار قدرتمندی برای شناسایی و دسته­بندی الگو هستند. از مدل‌های شبکه‌های عصبی مصنوعی در حل بسیاری از مسائل مالی، از جمله پیش ­بینی درماندگی مالی استفاده شده است و این استفاده در حال افزایش است. بیشتر محققانی که از شبکه‌های عصبی مصنوعی در پیش ­بینی درماندگی مالی استفاده کرده‌اند، به این نتیجه رسیده‌اند که دقت پیش ­بینی با بهره گرفتن از این ابزار به طور معنی­داری از تکنیک‌های آماری سنتی بیشتر است (به­عنوان مثال: لی[۱۴۰] و دیگران،۱۹۹۲ ؛ تام و کیانگ[۱۴۱]،۱۹۹۰ ؛ اودوم و شاردا[۱۴۲]،۱۹۹۶).
باتوجه به مطالب یادشده، در این پژوهش که هدف اصلی آن پیش ­بینی درماندگی مالی در شرکت‌هاست، از شبکه‌های عصبی مصنوعی استفاده شده است. از آنجا که بخشی از شرکت‌های پذیرفته­شده در بورس اوراق بهادار تهران دچار درماندگی مالی هستند (با در نظر گرفتن درماندگی مالی در این مطالعه) انجام چنین تحقیقی اهمیت زیادی دارد.

 

۲-۳-مسأله اصلی تحقیق و فرضیه ­ها

 

از آن­جایی که بخش عمده­ای از عوامل موثر بر بحران مالی، ناشی از مشکلات نقدینگی واحد تجاری است و صورت جریان وجوه نقد، اطلاعات مناسبی در مورد جریان­های نقدی ارائه می­ کند، بنابراین بررسی توانایی نسبت­های موجود در صورت جریان وجوه نقد به منظور پیش ­بینی ورشکستگی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است.
بنابراین سوال تحقیق به صورت زیر بیان می­ شود:
آیا نسبت­های مبتنی بر اقلام نقدی قابلیت پیش ­بینی بهتری از شرایط بحران مالی شرکت­ها ارائه می‌دهند یا نسبت­های مبتنی بر اقلام تعهدی و یا ترکیبی از آنها؟
لذا فرضیه ­های تحقیق به شرح زیر ارائه می­شوند:
در شرایط بحران مالی شرکت­ها، ترکیبی از نسبت­های مالی مبتنی بر صورت جریان وجوه نقد و اقلام تعهدی بهتر از نسبت­های مالی صرفاً مبتنی بر اقلام تعهدی قادر به پیش ­بینی ورشکستگی می­باشند.
در شرایط بحران مالی شرکت­ها، ترکیبی از نسبت­های مالی مبتنی به صورت جریان وجوه نقد و اقلام تعهدی بهتر از نسبت­های مالی صرفاَ مبتنی بر اقلام نقدی قادر به پیش بینی ورشکستگی می‌باشند.

 

 

  • در شرایط بحران مالی شرکت­ها، نسبت­های مالی مبتنی بر اقلام نقدی، قابلیت پیش ­بینی بیشتری نسبت به نسبت­های مالی مبتنی بر اقلام تعهدی، در دوره نهفتگی دارا می­باشند.

 

۳-۳- متغیرهای تحقیق

 

از مجموعه­ نسبت­های مالی مبتنی بر ترازنامه و سود و زیان و نسبت­های مالی مبتنی بر صورت جریان نقدی با توجه به پیشینه تحقیقات مشابه، چند نسبت مالی مبتنی بر ترازنامه و سود و زیان و چند نسبت مالی مبتنی بر صورت جریان نقدی انتخاب شده که جدول ذیل نحوه محاسبه آن­ها را نشان می­دهد.
جهت انتخاب متغیرهای مبتنی بر اقلام تعهدی بعد از مطالعه ادبیات تحقیق، مشاهده شد که ۶ متغیر در بیشتر مطالعات استفاده شده ­اند و این امر نشان­دهنده اهمیت بیشتر این نسبت­های مالی بود. این ۶ نسبت مالی عبارتند از:

 

 

    • نسبت جاری که عبارتست از دارائی­های جاری تقسیم بر بدهی­های جاری؛

 

    • نسبت سود فبل از هزینه مالی و مالیات به کل دارائی­ها؛

 

    • نسبت خالص فروش به کل دارائی­ها؛

 

    • نسبت سود انباشته به کل دارائی­ها؛

 

    • نسبت کل حقوق صاحبان سهام به کل بدهی­ها؛ و
    • تصویر درباره بازار سهام (بورس اوراق بهادار)

 

  • نسبت سرمایه در گردش به کل دارائی­ها، که منظور از سرمایه درگردش، دارائی­های جاری منهای بدهی­های جاری می­باشد.

 

همچنین نسبت دیگری که در این تحقیق مورد توجه قرار گرفت، نسبت سود قبل از هزینه مالی و مالیات به خالص فروش بود. این نسبت به دو دلیل انتخاب شد. یکی اینکه بسیاری از شرکت­های درمانده مالی دارای بهای تمام­شده و هزینه­ های بالایی هستند و دیگری اینکه یک نگاه کلی به روند نسبت­ها در دو گروه نشان می­دهد که بین میانگین این نسبت در دو دسته، تفاوت وجود دارد که با تجزیه و تحلیل آماری مشخص شد که اولاً این نسبت در پیش ­بینی درماندگی مالی در ایران اهمیت زیادی دارد و دوم اینکه از نظر آماری، میانگین این نسبت در دو گروه کاملاً متفاوت بود. پس نسبت هفتم عبارت است از: نسبت سود قبل از هزینه مالی و مالیات به فروش.
در انتخاب نهایی، دو نسبت خالص فروش به کل دارائی­ها و سود انباشته به کل دارائی­ها حذف شدند. نسبت گردش دارائی­ها زمانی برای شرکت­ها قابل مقایسه است که شرکت­ها از یک صنعت خاص یا صنایع مشابه انتخاب شوند. ولی با توجه به محدودیت انتخاب نمونه­ها از یک صنعت خاص یا صنایع مشابه، استفاده از این نسبت، کاری نادرست بود. زیرا شرکت­ها از صنایع مختلف تولیدی انتخاب شده بودند.
علاوه بر این، تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که بین میانگین این نسبت در دو گروه در سطح ۵ درصد تفاوت معنی­داری وجود ندارد. همچنین در بیشتر تحقیقات قبلی که از این نسبت استفاده شده بود، دو گروه از نظر صنعت با هم تطبیق داده شده بودند. نسبت سود انباشته به کل دارائی­ها به این علت حذف شد که متاسفانه در کشور، شرکت­ها دارای یک خط­مشی تقسیم سود مشخص نیستند. به همین علت استفاده از این نسبت نیز کاری نادرست است. بدین ترتیب در نهایت ۵ نسبت انتخاب شدند که عبارتند از:

 

 

    1. نسبت سود قبل از هزینه مالی و مالیات به کل دارائی­ها؛

 

    1. نسبت سود قبل از هزینه مالی و مالیات به خالص فروش؛

 

    1. نسبت کل حقوق صاحبان سهام به کل بدهی­ها؛

 

    1. نسبت سرمایه در گردش به کل دارائی­ها، که منظور از سرمایه در گردش، دارائی­های جاری منهای بدهی­های جاری می­باشد؛ و

 

  1. نسبت دارائی­های جاری به بدهی­های جاری.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *