تاريخچه بانک ها-پایان نامه پذیرش خدمات بانکی و جذب منابع

ژانویه 8, 2019 Off By 92

تاريخچه بانک ها

لفظ بانك از واژه آلماني«بانك»به معناي شركت‌ گرفته شده و به قولي ديگر واژه‌اي است كه ريشه ايتاليايي داشته و به دكّه يا محل كسب و كار صرافان در ايتالياي قديم«بانكو» اطلاق مي‌شده است.در امپراطوري بابل در قانون حمورابي(2000 سال قبل از ميلاد) مقرراتي براي دادن وام و قبول سپرده‌هاي تجاري ديده مي‌شود. در يونان قديم(4 قرن قبل از ميلاد) و چين قديم(6 قرن قبل از ميلاد) هم بانكداري متداول بوده است.در قرون وسطي بانكداري بيشتر به دست يهوديان صورت مي‌گرفت ليكن قرن چهاردهم به بعد مسيحيان نيز رفته رفته بانكداري ربوي را پذيرفتند و بسط و توسعه دادند. نخستين تجربه بانكداري به شكل جديد آن در فرانسه در سال 1716 ميلادي صورت تحقق بخود گرفت.«جان لا» كه مردي اسكاتلندي بود در سال 1716 به فرانسه رسيد و امتياز تأسيس بانك را از لوئي چهاردهم گرفت. توفيق«جان لا» گسترش يافت. اما او با افزايش تقاضا براي وام از طرف مشتريان به انتشار اسكناس دست زد،….سرانجام مراجعه مردم براي دريافت پولشان(تبديل اسكناس به فلز قيمتي) موجب ورشكستگي بانک او گشت و وي از فرانسه گريخت و پنهان شد.

اين نخستين تجربه بانكداري درس اول و آخر را به دنياي جديد آموخت «جمع‌آوري سپرده‌هاي مردم و تجهيز منابع و مصرف آنها با احتياط و دورانديشي»(شکري، 1377ص98). بانكداري در ايران در قرون وسطي تا اوايل قرن نوزدهم منحصر بود به فعاليت صرافي ، در اين دوره هيچ مؤسسه دولتي و هيچ بانك خارجي در ايران فعاليت نداشت. مراكز مهم صرافي در آن ايام عبارت بودند از: تبريز، مشهد، تهران، اصفهان، شيراز و بوشهر. تبريز روابط بين ايران و اروپا، مشهد مركز معاملات آسياي خاور‌، اصفهان، تهران و شيراز از مراكز امور بانكي مربوط به آسياي ميانه بودند.

مهمترين صرافي آن دوره عبارت بودند از:

1- تجارتخانه برادران تومانيانس(1270 هـ.ش تبريز)

2- تجارتخانه جمشيديان(1265هـ.ش) انحلال 1291 هـ.ش

3- تجارتخانه جهانيان(1274 هـ.ش يزد) انحلال 1291 هـ.ش

4- شهرك اتحاديه(1276 هـ.ش تبريز) انحلال 1291 هـ.ش

گفتني است كه تمامي تجارتخانه‌هاي مذكور به نحوي گرفتار سرنوش جان‌لا شدند. (ازهمان منبع)

2-19-پيدايش بانكداري

مؤسسات صرافي مذكور كه كم و بيش فعاليت‌هاي بانكي هم انجام مي‌دادند، رسماً بانك خوانده نمي‌شدند اما در همان ايام مؤسساتي تحت عنوان بانك رسمي در ايران بوجود آمد و به ارائه خدماتي پرداختند كه به ترتيب تا به امروز ارائه مي‌گردد:

2-20-بانك‌هاي ايراني با سرمايه ايراني

در عصري كه ايران فاقد بانك بود و بانك‌هاي بيگانه هر لحظه فشار بيشتري بر وضع مالي و اقتصادي كشور اعمال مي‌كردند شالوده محكم اولين بانك ايراني به نام«بانك پهلوي قشون» ريخته شد.اين بانك بدواً جهت رفاه حال و رفع احتياجات صاحب‌منصبان و افراد قشون از اول فروردين‌ماه(1304 هجري شمسي) در تهران تأسيس يافت.تشكيل بانك به وسيله يك«متحد‌المآل» خطاب به عموم رؤساي دواير وزارت جنگ و قسمت‌هاي لشکر مركز و امراي لشكر ابلاغ و به مهر«بانك پهلوي قشون 1304» ممهور شد و در سال 1307 به بانك سپه تغيير نام يافت.(موسويان 1381ص7).

محل و سرمايه اوليه:

«بانك پهلوي قشون» در ارديبهشت ماه 1304 در چند مغازه واقع در خيابان سپه در گذر تقي‌خان آغاز به‌كار كرد. سرمايه اوليه آن مبلغ 950/883/3 ريال موجودي صندوق بازنشستگي درجه‌داران ارتش بود. به همين مناسبت در دوره اول فعاليت(يكساله) بانك به افسران ارتش اختصاص داشت. اين بانك، از طريق پرداخت وام‌هاي تقسيطي، به رفع نيازمنديهاي آنان كمك مؤثري به عملآورد.(ازهمان منبع )

مؤسسه رهني ايران:

در دهم آبان‌ماه سال 1305 با تصويب مجلس شوراي ملي ، بنگاهي به نام«مؤسسه رهني دولتي ايران» با سرمايه مختصري كه از محل كسور بازنشستگي مستخدمين كشوري تأمين شد، تحت نظارت وزارت دارايي شروع به كار نمود. منظور از تأسيس اين مؤسسه رفع نياز مردم از طريق دادن وام‌هاي كوتاه‌مدت با بهره كم در مقابل اخذ وثيقه اموال منقول بود. اين مؤسسه علاوه بر قرض دادن سرمايه خود از سپرده‌هاي نقدي افراد نيز براي اين منظور استفاده مي‌كرد. پس از تشكيل بانك ملي ايران،«مؤسسه رهني دولتي ايران» جزء سازمان بانك مزبور شد و در سال 1318 كه«بانك رهني» تأسيس شد مؤسسه رهني به بانك كارگشايي موسوم و يكي از سازمان‌هاي تابعه بانك ملي ايران شد و به علت استقبالي كه مردم از فعاليت آن بعمل آورند. شعب متعددي در تهران و شهرستان‌ها داير كرد.(ازهمان منبع).