مدل های رفتار در سازمان//پایان نامه درباره تعهد و رفتار سازمانی

ژانویه 12, 2019 Off By 92

 انواع مدل های رفتار شهروندي در سازمان

گراهام[1] معتقد است رفتار شهروندي به سه نوع مختلف خود را نشان مي دهند که شامل اطاعت سازماني، وفاداري سازماني و مشارکت سازماني مي شود كه در ادامه هر يك به اختصار توضيح داده مي شود (Bienstock, 2003).

1.اطاعت سازماني[2] : اين واژه توصيف کننده رفتارهايي است که ضرورت و مطلوبيتشان شناسايي و در ساختار معقولي از نظم و مقررات پذيرفته شده‌اند. شاخص هاي اطاعت سازماني رفتارهايي نظير احترام به قوانين سازماني، انجام وظايف به طور کامل و انجام دادن مسؤوليت ها با توجه به منابع سازماني است.

  1. 2. وفاداري سازماني[3] : اين وفاداري به سازمان، از وفاداري به خود ساير افراد و بخش هاي سازماني متفاوت است؛ و بيان کننده ميزان فداکاري کارکنان در راه منافع سازماني و حمايت و دفاع از سازمان است.
  2. 3. مشارکت سازماني[4] : اين واژه با مشاركت فعال كاركنان در اداره امور سازمان معنی پیدا می‌کند به حضوردرجلسات، به اشتراک گذاشتن عقايد خود با ديگران و آگاهي به مسائل جاري سازمان.

2-1-5)ویژگي هاي کليدي رفتار شهروندي سازماني

ویژگی های کلیدی رفتار شهروندی سازمانی به شرح ذیل می باشد (Castro etal., 2004).

1-رفتاری است که فراتر از آنچه که براي کارکنان سازمان به طور رسمی تشریح گردیده است.

2-رفتاری اختیاری وبراساس اراده فردی است.

3-رفتاری است که به طور مستقیم، پاداشی به دنبال نداشته ویا از طریق ساختار رسمی سازمانی ، مورد قدرانی قرار نمی گیرد.

4-رفتاری است که برای عملکرد وموفقیت سازمان بسیار مهم است.

2-1-6) ابعاد رفتار شهروندي

در مورد ابعاد رفتار شهروندي سازماني اتفاق نظر وجود ندارد. در پژوهش هاي مختلف راجع به بروز رفتارهاي شهروندي بيش از سي بعد از اين رفتار شناسايي شده است. با اين حال ابعادي كه بيشترين توجه را ميان محققان به خود كسب كرده است بر مبناي نظريه پودساكف در زمينه رفتارهاي شهروندي مي باشد (Chun etal., 2013). پادساكف[5] (2000)  با جمع بندي و طبقه بندي ديدگاه هاي مختلف، هفت بعد اصلي اين رفتارها که شامل رفتار های کمک کننده، رادمردی، وفاداری سازمانی، اطاعت سازمانی، ابتکارات فردی ، فضیلت مدنی وتوسعه خود می باشدرا نشان داد كه عبارتند از: (حسنی کاخکی وقلی پور، 1387).

2-1-6 -1) رفتارهاي کمک کننده

رفتارهاي کمک کننده شامل کمک کردن داوطلبانه به ديگران و يا جلوگيري از اتفاق افتادن مشکلات مربوط به کار مي باشد.  قسمت اول اين تعريف (کمک به ديگران در رابطه با مشکلات مربوط به کار) شامل سه بعد نوع دوستي، ميانجيگري و تشويق است که بوسيله ارگان[6] ( ۱۹۸۸ ) بيان شد. مفهوم کمک هاي بين فردی  گراهام[7](۱۹۸۹) و رفتار شهروندي سازماني در سطح فردي ويليامز و اندرسون[8](1991) مفهوم تسهيل بين فردي ون اسكاتر و موتوويلد[9] (1986)و مفهوم کمک به ديگران جرج و بريف [10](1992)،  جرج و جو نز [11](1997) همگي بيانگر اين دسته از رفتارها  هستند.  قسمت دوم اين تعريف، کمک کردن به ديگران را در قالب جلوگيري از ايجاد مشکلات کاري براي همکاران تبيين مي کند (Unal, 2013).

2-1-6 -2) رادمردي :

رادمردي نوعي از رفتار شهروندي سازماني است که نسبت به رفتارهاي کمک کننده توجه بسيار کمتري به آن شده است.  ارگان(1990) رادمردي را به عنوان تمايل به تحمل شرايط اجتناب ناپذير ناراحت کننده در كار بدون شکايت و ابراز ناراحتي تعريف کرد. تحقيقات تجربي مك كنزی[12] (1993) اين نوع رفتار را از ساير انواع رفتار شهروندي سازماني متمايز نشان داد. و معنی آن نشان دادن تحمل و گذشت در شرايط غير ايده آل سازمان، بدون شكايت كردن مي باشد .(Tag & Hawley, 2009)

2-1-6 -3) وفاداري سازماني :  

وفاداري سازماني پيروي از موازين سازمان و عمل کردن به وظايف، ماوراي علايق کوته بينانه فردي، گروه هاي کاري و يا بخش هاست. اين دسته از رفتارها شامل دفاع از سازمان در مقابل تهديدات، مشارکت در بدست آوردن حسن شهرت براي سازمان و مشارکت با ديگران براي دستيابي به منافع کل مي باشد. وفاداري سازماني بخاطر ارتقاء جايگاه سازمان نزد ذينفعان بيروني ضروري است. حمايت و دفاع در مقابل تهديدات بيروني وحفظ تعهد حتي در شرايط نامطلوب مي تواند به عنوان وفاداري نگريسته شود. بليك لي و مورمن[13] (1995) نشان دادند که اين نوع رفتار متمايز از ساير انواع رفتار شهروندي سازماني است. وفاداري سازماني در برگيرنده مفهوم طرفداري صادقانه گراهام (1989) مفهوم اشاعه و گسترش حسن نيت و حمايت از سازمان جر ج و جونز(1997) و مفهوم طرفداري، حمايت و دفاع از اهداف سازماني بورمن[14]  و موتوويدلو (1993) است (حسنی کاخکی وقلی پور، 1387).

[1]– Graham

[2]– Organizational Obedience

[3]– Organizational Loyalty

[4]– Organizational Participation

[5] Podsakoff

[6] Organ

[7] Graham

[8] Williams & Anderson

[9] Van Scotter & Motowildo

[10] George, Brief & Jones

[11] Jones

[12]Mackenzie

[13] Moormanand Blakely

[14] Borman