مدل های هوش هیجانی/پایان نامه درباره هوش هیجانی

دانلود پایان نامه

مدل های هوش هیجانی

دو مدل اصلی ارائه شده برای هوش هیجانی عبارتند از مدل صفات[1] و مدل توانایی[2].

1.1.3.2. مدل صفات هوش هیجانی

این مدل توسط سالووی و مایر ارائه گردید. آنها تلاش داشتند تا هوش هیجانی را در قالب معیارهای استاندارد برای نوع جدیدی از هوش مفهوم سازی کنند. طی تحقیقات دامنه دار ، آنها به این صورت در تعریف خود از هوش هیجانی بازنگری کردند و آن را ” توانایی دریافت احساس ، ادغام احساسات به منظور تسهیل تفکر ، درک احساسات و تنظیم احساسات به منظور ارتقای رشد فردی” تعریف نموده اند.

مدل مبتنی بر توانایی ، احساسات را به عنوان یک منبع مهم اطلاعات تلقی می کند که به فرد کمک می کند تا محیط اجتماعی را درک کرده و آن را هدایت کند. این مدل بیان می کند که افراد در توانایی خود در پردازش اطلاعات طبیعت احساسی و توانایی خود در مرتبط کردن پردازش احساسی به یک شناخت وسیع تر متفاوت می باشند. اینطور در نظر گرفته می شود که این توانایی خود را در رفتارهای تطبیقی خاصی آشکار می کند. این مدل بیان می کند که هوش هیجانی دربردارنده 4 نوع توانایی می شود (Salovey & Mayer, 1990):

  1. دریافت احساسات[3]: توانایی شناسایی و تفسیر احساسات در چهره ها ، تصاویر ، صداها و اثرات فرهنگی – این عامل شامل توانایی فرد در شناسایی احساسات خودش نیز می شود. دریافت اطلاعات نمایانگر یک جنبه پایه ای هوش هیجانی می شود زیرا سبب می شود که بخش های بعدی پردازش اطلاعات احساسی ممکن شود.
  2. به کارگیری احساسات[4]: توانایی تحت کنترل درآوردن اطلاعات به منظور تسهیل فعالیت های شناختی مانند تفکر و حل مساله. یک فرد هوشمند هیجانی می تواند به خوبی برای انجام وظایفی که دارد بر تغییرات حالات روانی خود تکیه کند.
  3. درک احساسات[5]: توانایی درک زبان احساسات و روابط پیچیده بین این احساسات. به عنوان مثال ، درک احساسات شامل توانایی حساس بودن نسبت به تغییرات کوچک بین احساسات و همچنین توانایی تشخیص و تشریح اینکه چگونه احساسات طی زمان تکامل می یابند می گردد.
  4. مدیریت احساسات[6]: توانایی تنظیم احساسات هم در خود و هم در دیگران. بنابراین فرد هوشمند هیجانی می تواند احساسات را ، حتی احساسات منفی را تحت کنترل خود در آورد و با مدیریت آنها برای رسیدن به مقاصد مورد نظر خود استفاده نماید.

البته مدل توانایی هوش هیجانی در تحقیقات و پژوهش ها به دلیل عدم وجود روایی ظاهری و پیش بینی کننده در محیط کار مورد انتقاد قرار گرفته است.

2.1.3.2. مدل توانایی

این مدل توسط گولمن  (1995) ارائه گردید و بر هوش هیجانی به عنوان مجموعه ای از شایستگی ها و مهارت ها که عملکرد رهبر را هدایت می کند ، تاکید دارد. مدل گولمن پنج ساختار اصلی را برای هوش هیجانی درنظر می گیرد که عبارتند از خودآگاهی که توانایی شناختن احساسات ، نقاط قوت ، ضعف ها ، محرک ها ، ارزش ها و اهداف فرد و شناخت تاثیر آنها بر دیگران و استفاده از شهود به منظور تصمیم گیری است ، خود تنظیمی که دربرگیرنده کنترل و یا هدایت مجدد احساسات ، محرک ها و همچنین تطبیق با شرایط متغیر می شود ، مهارت اجتماعی شامل مدیریت روابط با دیگران به منظور هدایت آنها در مسیر دلخواه خود می شود ، همدلی شامل درنظر گرفتن احساسات دیگران و مخصوصا در تصمیم گیری ها می شود و انگیزه به منظور برانگیخته شدن برای کسب موفقیت به خاطر خود موفقیت می شود.

گولمن مجموعه ای از شایستگی های احساسی را به هر ساختار هوش هیجانی مرتبط می کند. شایستگی های احساسی توانایی های ذاتی نیستند بلکه قابلیت هایی آموخته شده هستند که باید بر روی آنها کار شود و به منظور دستیابی به عملکرد سطح بالا توسعه داده شوند (Goleman, 1995).

البته مدل گولمن در ادبیات موضوع به عنوان روانشناسی عامیانه[7] مورد انتقاد قرار گرفته است (Mayer, Roberts, & Barsade, 2008).

[1] – Trait Model

[2] – Ability Model

[3] – Perceiving emotions

[4] – Using emotions

[5] – Understanding emotions

[6] – Managing emotions

[7] – Pop Psychology

دانلود پایان نامه