آوریل 14, 2021

نقش سازماندهی مشاغل کاذب (دستفروشی) در امنیت اجتماعی شهری- قسمت ۱۹

الف- شغل غیر رسمی پدیده بسیار ناهمگن است و شکلهای مختلفی به خود میگرد و لذا تعریفها نیز باید چند بعدی باشند.
ب- اگرچه مشاغل غیر رسمی دارای خصلتهای مشابهی هستند اما برای مطالعات تحقیقاتی بهتر است که آنها را بصورت یک طیف ملاحظه کنیم نه یک مقوله
ج- مهمترین ویژگیهای بخش غیر رسمی را باید در عناصر زیر مشاهده کرد:
یکم – کمبود منابع سرمایه ای
دوم – عدم رعایت قوانین استخدامی کشوری و کارگری
سوم – عدم ثبات شغلی
چهارم – نداشتن جواز کسب (صرامی، ۱۳۸۵: ۵۵)
توصیف مشاغل غیر رسمی :
به زعم احمدوند (۱۳۸۷) صاحبان این مشاغل بدون داشتن محل ثابت و مناسب، در گوشه و کنار خیابان و محلات مشغول هستند، قسمتی نیز بصورت نامرئی در بطن اقتصاد ظاهراً رسمی فعالیت میکنند. این زحمت کشان که بیشتر خدمات ضروری را به مشتریان عرصه میکنند رسماً بصورت بیکار طبقه بندی می شوند در حالیکه عملاً روزانه ۱۰ تا ۱۵ ساعت در کارخانجات غیر مجاز، امور ساختمانی، دست فرشی و دوره گردی، امور خدمتکاری و نگهبانی یا ناتوری خانه افراد ثروتمند و متوسط … مشغول کار هستند.
مشکلات این گروه از نوع دستمزد کم یا عدم استخدام نیست بلکه روند کار و زندگی آنها طریق نامشخصی است که عمدتاً قادر نخواهند بود از زندگی مشقت بار و سخت و زندگی در سکونتگاههای ناسالم رهایی یابندن. (احمدوند، ۱۳۸۷: ۶۲)
در توصیف مشاغل غیر رسمی بیان می دارد که :
اسکات (۲۰۰۹) «… روستائیان رانده شده نتوانستند در بخش مدرن شهرها کار و کسبی دست و پا کنند و لذا گروههائی بوجود آمد که به سیرکهای مسخره‌ای تشکل از مردمی بی سازمان و بی هویت بیشتر شباهت داشتند تا به گروههای اجتماعی، گروههائی نظیر فروشندگان دوره گرد، فواحش، رانندگان درشکه‌های دوچرخه آدم بر، پادوهای بازاری، فالگیران، تعمیرکاران ساعت، تعمیر کاران کنار خیابانی اتومبیل و کارگاههای تک نفره کارهای برقی و غیره، که تازه مشاغلی از این دست حداکثر نیمی از نیروی کار موجود در یک شهر در حال توسعه نوعی را جذب میکند آنها برای انجام هر کاری حاضرند. آنان به سرمایه اندکی نیاز دارند بنابراین هر کسی می تواند کار و کسبی را راه بیاندازد تکنولوژی آنها کاربر است … مواد خم اولیه ای را که بکار می برند معمولاً ارزان قیمت و قابل تهیه در محل است. آنها حتی از ضایعات قابل استفاده مجدد و یا بازسازی شده نیز بعنوان مواد اولیه استفاده میکنند. تولیدات و خدمات آنان نیز ارزان قیمت اند و با بودجه محرومین شهری که غالبشان از تهیه کالاهای بخش مدرن شهری عاجزند تطبیق میکند و متاسفانه این ذخائر عظیم از پس اندازها کار و شغل و نوآوریها در اکثر کشورها مورد بی مهری و مسامحه دولتها قرار می گیرند و هیچ اعتبار و حیثیت رسمی هم پیدا نمی کنند بیشتر سرمایه آنها ناشی از پس اندازهای خانوادگی و بقیه‌اش هم از نزولخوارها (تامین میشود)… مقررات نظام صنفی هم کارهای آنان را غیر قانونی تلقی میکند و لذا مستوجب ایذاء و آزار پلیس میگردند». (اسکات، ۲۰۰۹: ۶۵) این نوع مشاغل که مشخصه عمده آن خود استخدامی بقصد درآمد است در دورانهای رکود اقتصادی و حوادثی طبیعی و انسانی مثل خشکسالی و جنگ – بشدت افزایش می یابند.
بخش غیر رسمی کلاً ضمن حمایت عملی که از ناحیه بیکاران و نیز کارفرمایانی که به کارهای نیمه وقت و ارزان و در دسترس احتیاج دارند میشود و فوایدی را در بر دارد. – در مواردی، گروهی را از بیکاری و گرسنگی می رهاند – ولی در یک ساختار صحیح اجتماعی اقتصادی جائی نداشته راه حل بنیانی می طلبد. (اسکات، ۲۰۰۹: ۶۶)‌
۲-۱۱- مشخصات مشاغل غیر رسمی :
مشاغل غیر رسمی دارای حداقل یک و حداکثر همه ویژگیهای زیر است:

  1. اجازه نامه لازم را از مقامات مسئول نداشته فاقد رسمیت است.
  2. سرمایه آن کم بوده بطور نسبی قابل اعتنا نمی باشد.
  3. مکان اشغال شده غیر قانونی یا با ضوابط و استاندارهای معمول منطبق نبوده یا فاقد مکن ثابت و مشخصی باشد.
  4. بر نوع و کمیت و کیفیت کالا یا خدمت و قیمت و دستمزد کنترل مستمری وجود ندارد.
  5. در موارد زیادی این بخش شامل تلاشهایی غیر عادی و غیر اخلاقی میشود که جنبه جرم و حتی جنایت دارد.
  6. از ناحیه هیچ مقام مسئول و نهاد و سازمانی حمایت نشده دارای ضمانت نیست.
  7. از لحاظ جغرافیائی نوعی آسیب شهری و پارازیتی در بافت شهر بحساب آمده چگونگی و چرائی پراکندگی آنها بسته به عوامل بعدی و انسانی منطقه دارد از لحاظ اقتصادی نیز بعنوان مشاغل کاذب و نوعی بکاری پنهان تلقی می شود.
  8. این بخش عموماً زائیده رشد و روز افزون جمعیت، مهاجرتهای بی رویه بیکاری و تورم و فقر و عقب ماندگی جامع و برنامه ریزی نداشتن دولت یا عدم واقع بینی در برنامه ریزی یا عدم موفقیت در پیاده کردن برنامه ها (بدلایل حادث طبیعی و انسانی و …) می باشد.
  9. ضمن استمرار ظاهری اصولاً دوام و ثباتی بر آن متصور نیست.
  10. عموماً گروندگان به این مشاغل از فکر و فرهنگ و مهارت کمتری (نسبت به مشاغل رسمی) برخوردارند.
  11. صاحبان این مشاغل از سنین بسیار پائین کودکی تا نوجوانی و جوانی و میانسالی و سالمندی و نقاهت را شامل میشود.
  12. دارای درآمدهای بسیار متفاوتی بوده حداقل و حداکثری بر آن متصور نیست.
  13. نفی و حذف آنها در درازمدت نه تنها اخلالی عمده ایجاد نمی کند بلکه اگر همراه با برنامه‌ریزی و سوق آنها به مشاغل سالم و تولیدی باشد جامعه را از یک آسیب جدی که استعداد زایش همه گونه انحرافی (اقتصادی، اجتماعی، اخلاقی) را دارد نجات میدهد.
  14. تعریف و مرزبندی و مقبولیت و محکومیت آن در جوامع و پیروان مکاتب و عقاید مختلف متفاوت است.
  15. جنبه تولیدی بمعنی واقعی نداشته عموماً خدمات ساده یا فریبنده بوده یا جنبه واسطه گری داشته است.
  16. سهل الوصول بوده عموماً دسترسی و ترک آن مستلزم مقدماتی ساده است.
  17. صاحبان آنها براحتی تغییر شغل داده هر لحظه آمادگی قبول شغل تازه‌ای را دارند.
  18. عموماً از سر آگاهی و رغبت و علاقه آن را انتخاب نکرده اند.
  19. جنبه خود استخدامی داشته شخص شاغل در موارد بسیاری (مثل بخش فروش) آزاد بوده رئیس و مرئوس خود است و به کسی حساب پس نمی دهد.
  20. فاقد بسیاری از امتیازات اجتماعی از جمله تامین بهداشتی و اجتماعی (بیمه) وام، آموزش رایگان»، بازنشستگی، مستمری، عیدی … است (که عملاً با اجحاف، گرانفروشی، ضربه به اجتماع، و در مواردی جنایت و … این فقدان امتیاز را جبران می‌کنند).

۲-۱۲- پیامدهای مشاغل غیر رسمی :
عللی که در مبحث پیش برای مشاغل غیر رسمی بر شمردیم پیدایش و گسترش آنها را توجیه کرده، طبیعتاً پیامدهای خاصی را به دنبال خواهد داشت. این پیامدها و نتایج خود پایه و مایه و علت بسیاری دیگر از آسیبها و آفات اقتصادی، اجتماعی است که منجر به بحرانهای مختلف مرئی و نامرئی سیاسی و روانی خاصی خواهد شد. این زنجیره علت و معلولی دور باطلی است که همچنان روند منفی خود را ادامه خواهد داد، گریزی نیست جز پاره کردن این زنجیره از طریق معقول و حل ریشه ای مسائل که حل هر مرحله و هر قسمت از مسأله کمک به گشودن مسأله و گره بعدی کرده نهایتاً به حفظ سلامت کامل جامعه می انجامد.

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.